Skontaktuj się z nami
17 77 07 200
ul. 3 maja 5/5, 35-030 Rzeszów
Masz jakieś pytania? Nie czekaj

Dziedzicznie długów na nowych zasadach

dziedziczenie_dlugow_nowe_przepisyW dniu 18 października 2015 r. weszły w życie nowe przepisy odnośnie zasad dziedziczenia i przyjmowania spadku. Wprowadzone regulacje w sposób znaczący zmieniają skutki braku oświadczenia woli spadkobiercy.

Rzeczą podstawową w rozważaniach o spadkach jest okoliczność, że nie zawsze dziedziczymy rzeczy pozytywne czyli aktywa, które powiększają nasz majątek ale zdarza się również tak, że nasz szanowny zmarły pozostawił po sobie niezapłacone długi czyli pasywa. Jeżeli na dodatek tego nie byliśmy z naszym spadkodawcą w bliskich stosunkach to możemy nie wiedzieć co tak naprawdę wchodzi do schedy spadkowej. Żeby ucywilizować dotychczasowe zasady dziedziczenia ustawodawca wprowadził nowe regulacje odnośnie skutków braku oświadczenia spadkobiercy w przedmiocie odrzucenia lub przyjęcia spadku.

3 rodzaje zachowania

Przepisy kodeksu cywilnego wskazują, że jako spadkobiercy mamy trzy dostępne możliwości zachowania odnośnie spadku:
1) Przyjmujemy spadek bez żadnych ograniczeń w odpowiedzialności za długi jest to tzw. przyjęcie proste.
2) Przyjmujemy spadek z ograniczeniem odpowiedzialności tylko do wartości ustalonej w inwentarzu stanu czynnego spadku. Dziedziczymy wtedy z dobrodziejstwem inwentarza.
3) W trzeciej możliwości spadek możemy odrzucić. W takich okolicznościach nie otrzymujemy aktywów ale również nie odpowiadamy za długi.
Na złożenie odpowiedniego oświadczenia i wyrażenie decyzji mamy czas 6 miesięcy, licząc od dnia w którym dowiedzieliśmy się o tytule do powołania.

Tak było do tej pory

Przepisy jakie obowiązywały do tej pory stanowiły, że w momencie kiedy w ustawowym terminie nie złożyliśmy odpowiedniego oświadczenia to przyjmowaliśmy spadek w sposób prosty. Minusem takiego rozwiązania było ryzyko przyjęcia (nawet bez własnej woli) odpowiedzialności za długi spadkodawcy, również całym swoim majątkiem osobistym.
Wyjątkiem od tej zasady była sytuacja osoby- spadkobiercy, która nie posiadała pełnej zdolności do czynności prawnej/w stosunku do której istniała podstawa do całkowitego ubezwłasnowolnienia lub była to osoba prawna. W ich przypadku brak złożonego oświadczenia powodował przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Art. 1016 Kodeksu Cywilnego w tożsamy sposób traktował współspadkobierców w momencie gdy tylko jeden z nich złożył odpowiednie oświadczenie odnośnie przyjęcia spadku z ograniczeniem odpowiedzialności za długi. Autorzy nowych przepisów słusznie zadali sobie pytanie czy dotychczasowe przepisy stały w zgodzie ze sprawiedliwością społeczną i pomimo tego, że stara rzymska zasada głosi, iż „Ignorantia iuris nocet” - nieznajomość prawa szkodzi to jednak taka regulacja doprowadzała często do rodzinnych tragedii gdy nieświadome osoby poprzez swoją bierność dziedziczyły ogromne długi.

Spadkobiercy mogą spać spokojnie

Stan prawny jaki funkcjonował do tej pory był przez lata poddawany szerokiej krytyce. Wskazywano, że jest duża grupa w naszym społeczeństwie, która nie posiada praktycznie żadnej świadomości prawnej a co za tym idzie nie podejmuje żadnych działań i dość często popada w poważne problemy finansowe w związku z odziedziczeniem np. niespłaconych kredytów.

Można powiedzieć, że w tym momencie ustawodawca zmienił dotychczasowe regulacje praktycznie o 180 stopni. W tej chwili jeżeli nie złożymy stosownego oświadczenia o odrzuceniu lub przyjęciu spadku w przewidzianym 6 miesięcznym terminie to stosowana będzie tzw. fikcja prawna. Zakłada ona wtedy, że przyjmujemy spadek z ograniczeniem odpowiedzialności za długi tj. z dobrodziejstwem inwentarza. Dlatego też w świetle nowych rozwiązań jeżeli nawet spadkodawca pozostawił po sobie jakieś długi to nie będziemy już za nie odpowiadać swoim majątkiem osobistym. Wierzyciel będzie mógł się zaspokoić tylko z aktywów jakie pozostawił po sobie spadkodawca.

Wykaz inwentarza

Nowe przepisy wprowadzają również instytucję wykazu inwentarza. Wcześniejsze regulacje zakładały, że w chwili przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza to komornik w oparciu o postanowienie sądu sporządzał spis inwentarza w którym ustalał wartość czynną spadku. Ustalona kwota była granicą finansowej odpowiedzialności za długi spadkowe.

nowe_zasady_dziedziczenie_dlugowOczywiście za podjęte czynności komornik pobierał stosowane wynagrodzenie, które dla nas jako dla spadkobierców łączyło się z dodatkowymi kosztami. Nowe przepisy stanowią, że to sami spadkobiercy mogą przygotować prywatny wykaz inwentarza wykorzystując w tym celu urzędowy formularz. Ustawodawca przyjął, że nie jest to obowiązek ale wyłącznie nasze uprawnienie z którego możemy skorzystać lub nie. Bez wątpienia jest to zmiana na korzyść aktualnych i przyszłych spadkobierców.

W nowych przepisach zastosowano jednak wyraźne zastrzeżenie, że wykaz musi być przygotowany w sposób staranny i jak najbardziej szczegółowy. Jeżeli ktoś świadomie pominie w wykazie przedmioty należące do spadku to musi się liczyć z tym, że będzie traktowany tak jakby przyjął spadek w sposób prosty i będzie odpowiadał za długi również ze swojego majątku osobistego. Wprowadzone zmiany niewątpliwie ograniczają formalności i obniżają koszty związane z całym procesem dziedziczenia.

Reasumując należy pochwalić wprowadzone przez ustawodawcę zmiany. Zwiększa się zaufanie do obywateli  jak również ich bezpieczeństwo od strony finansowej.
Niewiedza odnośnie przepisów prawa nie będzie już dla spadkobierców już tak bolesna a sama ochrona majątku przed wierzycielami mniej kosztowna.  

Trzeba podkreślić, że nowe regulacje dotyczą spadków otwartych od dnia wejścia w życie ustawy a zatem od 18 października 2015 r.  Jeżeli spadek został otwarty wcześniej to zastosowanie mają w dalszym ciągu stare przepisy.

Wszelkie prawa zastrzeżone Cashcrown.pl Sp. Z o. o.